poniedziałek, 19 listopad 2012 16:03

Dlaczego stali po drugiej stronie barykady?

W 1931 roku Pierre Laval został pierwszym Europejczykiem, któremu magazyn Time przyznał tytuł Człowieka Roku. Nikt wtedy zapewne nie przypuszczał, że 9 lat później stanie się on jednym z najwierniejszych sojuszników Hitlera. A jednak tuż po tym, jak oddziały niemieckie rozpoczęły okupację Francji w 1940 roku,

Laval nawiązał bliskie kontakty z führerem i stanął na czele marionetkowego rządu Vichy. Działania tego polityka znacznie ułatwiły wyłapywanie Żydów i lewicowych działaczy, a następnie deportowanie ich do Trzeciej Rzeszy. Po wojnie Pierre Laval został aresztowany, uznany winnym zdrady narodowej i postawiony przed plutonem egzekucyjnym.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 2
(ang. Nazi Collaborators: Episode 2)
Emisja: czwartek, 29 listopada, godz. 22.00
Postać polskiego Żyda Chaima Rumkowskiego do dziś budzi wiele kontrowersji. Jako zwierzchnik getta w Łodzi współpracował z Niemcami dostarczając im siłę roboczą rekrutowaną z mieszkańców, w zamian naziści dostarczali do getta żywność. Rumkowski wierzył, że układ ten pozwoli jego współbratymcom przetrwać wojenną zawieruchę. W efekcie getto funkcjonowało dwa lata dłużej, niż naziści pierwotnie zakładali. Jednak nie wszyscy myśleli jak Rumkowski. W oczach przeciwników uchodził on za pozbawionego skrupułów kolaboranta, który zmuszał do pracy na rzecz Rzeszy i asystował przy „ostatecznym rozwiązaniu”. Sam Rumkowski nie miał szans, by wyjaśnić motywy swojego postępowania. Wraz z rodziną został deportowany w 1944 roku do Auschwitz, z którego już nie wrócił.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 3
(ang. Nazi Collaborators: Episode 3)
Emisja: czwartek, 6 grudnia, godz. 22.00
Nazwisko Viktora Arajsa budziło grozę wśród Łotyszy. Stało się ono bowiem nazwą bezwzględnego komando, którym ten młody oficer policji dowodził podczas II wojny światowej. Grupa licząca początkowo 300 osób, ostatecznie skupiała 1200 ludzi, którzy byli odpowiedzialni za eksterminację ludności żydowskiej. W niechlubnej historii jednostki zapisał się drugi co do wielkości pogrom Żydów podczas II wojny światowej. W dwa dni, w lasach położonych 10 kilometrów od Rygi, komando wymordowało tysiące mieszkańców tamtejszego getta. Viktor Arajs przed sądem za swoje czyny odpowiedział dopiero w 1975 roku.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 4
(ang. Nazi Collaborators: Episode 4)
Emisja: czwartek, 13 grudnia, godz. 22.00
O Leonie Degrellu Hitler miał powiedzieć, że gdyby miał syna, to chciałby, żeby był taki jak on. Miało to miejsce podczas nadawania temu belgijskiemu Walończykowi Krzyża Rycerskiego Krzyża Żelaznego z Dębowymi Liśćmi. Jak to możliwe, że religijny, uzdolniony dziennikarz stał się jednym z najwierniejszych żołnierzy Hitlera? Być może to chorobliwa ambicja Leona Degrella pchnęła go jako ochotnika w szeregi SS. Z wielkim poświęceniem walczył w najcięższych starciach, szybko zostając dowódcą tzw. Legionu Walońskiego. Stał się tym samym częścią nazistowskiej machiny zbrodni, która na koncie miała miliony ofiar. Już w 1944 roku rząd belgijski skazał Degrella na karę śmierci, jednak po wojnie mężczyźnie udało się zbiec do Hiszpanii, gdzie został prominentną figurą ruchu neonazistowskiego.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 5
(ang. Nazi Collaborators: Episode 5)
Emisja: czwartek, 20 grudnia, godz. 22.00
W rozpoczętej przez Adolfa Hitlera wojnie niektórzy widzieli szansę na stworzenie własnego, niezależnego państwa. Tak było z Chorwatami, w których widok niemieckich wojsk wjeżdżających w 1941 roku na teren Jugosławii rozbudził marzenia o niepodległości. Stąd też wielu z nich opowiedziało się po stronie nazistów. Jednym z nich był Dinko Sakic, komendant obozu w Jasenovacu. Zarządzane przez niego miejsce kaźni nazwano nawet „Auschwitz Bałkanów”. Straciło tu życie ok. 80 tys. ludzi. Jeszcze przed zakończeniem wojny Dinko Sakic uciekł do Argentyny i dopiero w latach 90. XX stanął przed sądem, by odpowiedzieć za swoje czyny. Został uznany winnym zbrodni w obozie koncentracyjnym w Jasenovacu, skazano go na 20 lat więzienia.  

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 6
(ang. Nazi Collaborators: Episode 6)
Emisja: czwartek, 27 grudnia, godz. 22.00
Vidkun Quisling, założyciel nazistowskiej partii Nasjional Samling, jeszcze przed wybuchem II wojny światowej nawiązał bliskie kontakty z Hitlerem. Dostał od niego wsparcie finansowe na działalność propagandową swojego ruchu, jednak mimo wielkich ambicji nigdy nie porwał za sobą całego społeczeństwa norweskiego. Dlatego też, choć w lutym 1942 roku Quisling stanął na czele marionetkowego rządu, Hitler nigdy nie oddał mu pełnej władzy. Niemniej współpraca z Norwegiem była dla führera bardzo cenna. Dostarczył on nazistom tajne wojskowe plany obronne swojego kraju, co znacznie ułatwiło Niemcom inwazję. Jako premier nadzorował egzekucję przeciwników nazistów i organizował deportacje Żydów do obozów koncentracyjnych. Po wojnie kolaboranta skazano na karę śmierci przez rozstrzelanie, którą wykonano 24 października 1945 roku. Do dziś nazwisko Quislinga w Norwegii jest synonimem współpracy z wrogiem.


Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 7
(ang. Nazi Collaborators: Episode 7)
Emisja: czwartek, 3 stycznia, godz. 22.00
„Wróg mojego wroga jest moim przyjacielem”. Ta maksyma najlepiej oddaje postawę członków Irlandzkiej Armii Republikańskiej (IRA), którzy sojusz z nazistami traktowali jako wzmocnienie swoich działań przeciwko rządowi brytyjskiemu. Liderzy organizacji wielokrotnie gościli w Niemczech, omawiając z nazistami warunki współpracy mającej ułatwić nazistom inwazję na Irlandię Północną. Jednakże w 1940 roku, po nieudanej próbie podboju Anglii, Hitler wycofał się z planu, na którym tak bardzo zależało IRA. Tymczasem Irlandia i Wielka Brytania zjednoczyły się, by przywrócić ład wewnętrzny. Większość członków organizacji zostało wyłapanych jeszcze przed końcem II wojny światowej.  

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 8
(ang. Nazi Collaborators: Episode 8)
Emisja: czwartek, 10 stycznia, godz. 22.00
Czym kierował się Mohammed Amin al-Husseini, podejmując współpracę z Niemcami? Do dziś to pytanie jest przedmiotem debaty historyków. Źródła pokazują, że Wielki Mufti Jerozolimy z pełnym zaangażowaniem wypełniał sojusznicze zobowiązania. Szczególnie te dotyczące „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Czy jego postępowanie wynikało z indywidualnych, antyżydowskich poglądów, czy też al-Husseini był głosem całego arabskiego świata? Znalezienie odpowiedzi na to pytanie będzie głównym przedmiotem filmowej analizy działalności i współpracy muftiego z nazistami. To, co jest pewne, to fakt, że postawa al-Husseiniego zaważyła na stosunkach izraelsko-arabskich na wiele lat.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 9
(ang. Nazi Collaborators: Episode 9)
Emisja: czwartek, 17 stycznia, godz. 22.00
Represje dotykające osoby mające żydowskie korzenie nie ominęły nawet rodowitych Niemców. Często nie zdawali sobie oni sprawy, że w ich żyłach płynie żydowska krew. Takich ludzi naziści pogardliwe nazywali mieszańcami („Mischlinge”). Co może szokować, wielu z nich wstępowało w szeregi hitlerowskiej armii, a nawet służyło w strukturach SS. O tym, dlaczego podejmowali takie decyzje, w kolejnym odcinku serii „Kolaboranci Trzeciej Rzeszy” opowiedzą ci, którym udało się przeżyć wojnę.

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 10
(ang. Nazi Collaborators: Episode 10)
Emisja: czwartek, 24 stycznia, godz. 22.00
W latach 1941-1944 Grecja zmagała się z niemiecką okupacją. Codziennością mieszkańców był głód, terror, strach i wyniszczające walki wrogich sobie grup partyzantów. A jednak premier Ioannis Rallis działał według ścisłych wytycznych Hitlera. Broniąc swojej decyzji o sojuszu z nazistami twierdził, że w jego opinii byli oni mniejszym złem dla Grecji niż komuniści. Dlatego do dziś aktualne pozostaje pytanie, czy Rallis był patriotą o dobrych intencjach czy też nikczemnym kolaborantem.


Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 11
(ang. Nazi Collaborators: Episode 11)
Emisja: czwartek, 31 stycznia, godz. 22.00
Gdy w maju 1940 roku niemieckie wojska wkroczyły do neutralnej Holandii, jej mieszkańcy byli zaskoczeni. A mimo to niektórzy z nich otwarcie poparli najeźdźców. Tymi, którzy się na to zdecydowali, dowodził Anton Mussert, lider Narodowo-Socjalistycznego Ruchu Holenderskiego (NSB). Zadeklarował on pełne podporządkowanie Hitlerowi, a w zamian führer w 1942 roku mianował Musserta przywódcą narodu holenderskiego. W praktyce jednak nie dawało mu to żadnej władzy. Mimo to do końca wojny był on posłuszny sojusznikowi, tłumacząc, że kierował się dobrem swojego kraju. Czy rzeczywiście przywódca NSB był tylko naiwnym człowiekiem, czy może pozbawionym skrupułów kolaborantem?

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 12
(ang. Nazi Collaborators: Episode 12)
Emisja: czwartek, 7 lutego, godz. 22.00
W grudniu 1917 roku Finlandia, będąca częścią carskiej Rosji, uzyskała niepodległość. Radość z własnego państwa nie trwała jednak długo. Już 22 lata później Armia Czerwona zaatakowała kraj Suomi, żądając oddania ZSRR części wschodnich terenów kraju. Finom co prawda udało się zachować autonomię, jednak zagrożenie ze strony Rosji wciąż było poważne. Czy to strach przed wrogiem był motorem napędzającym fiński rząd do podjęcia współpracy z nazistami? Czy takimi samymi motywami kierowali się mieszkańcy tego kraju decydując się na wstępowanie w szeregi SS?

Kolaboranci Trzeciej Rzeszy: Odcinek 13
(ang. Nazi Collaborators: Episode 13)
Emisja: czwartek, 14 lutego, godz. 22.00
Historia Schutzmannschaft, czyli ochotniczych oddziałów policji pomocniczej, działających w czasie drugiej wojny światowej na podbitych przez Trzecią Rzeszę terenach ZSRR, m.in. dzisiejszej Litwy i Ukrainy. Funkcjonariusze tych komand śmierci odegrali kluczową rolę w eksterminacji ludności żydowskiej i komunistów zamieszkujących okupowane regiony Europy Wschodniej. Dlaczego ci ludzie decydowali się podnosić rękę na swoich rodaków, często sąsiadów i znajomych sprzed wojny? Na pewno dużą rolę odegrała tu nazistowska propaganda ostrzegająca, że Żydzi i komuniści są równie wielkim zagrożeniem jak Rosjanie.

 

© 2013-2020 by SN2.EU