sobota, lipiec 13, 2024
niedziela, 07 lipiec 2024 11:52

Aftowe zapalenie jamy ustnej – przyczyny, diagnostyka, leczenie

aftowe zapalenie jamy ustnej aftowe zapalenie jamy ustnej pexels

Aftowe zapalenie jamy ustnej, określane w skrócie jako "afty", to bolesne nadżerki występujące w obrębie jamy ustnej1. Afty nawracające są jednym z najczęściej rozwijających się schorzeń błony śluzowej jamy ustnej2. Powodujące dolegliwości bólowe owrzodzenia mogą utrudniać spożywanie posiłków, picie napojów, a nawet mówienie. Afty mogą pojawić się zarówno u dziecka, jak i osoby dorosłej, dlatego warto wiedzieć, skąd się biorą i jak z nimi skutecznie walczyć. W dalszej części artykułu znajdziesz najważniejsze informacje o aftowym zapaleniu jamy ustnej.

 

Czym są afty w jamie ustnej? Objawy aftowego zapalenia jamy ustnej

Afty, tj. aftowe zapalenie jamy ustnej, są to nadżerki i owrzodzenia błony śluzowej o okrągłym lub owalnym kształcie, pojedyncze lub mnogie, pokryte włóknikowym nalotem, otoczone rąbkiem zapalnym. Lokalizują się na nierogowaciejącej błonie śluzowej warg i policzków, dolnej powierzchni języka, podniebieniu miękkim, łukach podniebiennych oraz dnie jamy ustnej3. Objawy zapalenia błony śluzowej ból i pieczenie, mrowienie czy ogólne złe samopoczucie i osłabienie1.

Rodzaje aftowego zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

Wyróżnia się trzy postaci kliniczne aft3:

  • małe afty Mikulicza – wykwit przybiera formę bardzo bolesnej nadżerki o wielkości do 10 mm, która może być pojedyncza lub mnoga. Ustępuje po ok. 7–14 dniach nie pozostawiając blizny;
  • duże afty Suttona – najcięższe, ale występujące dużo rzadziej niż małe afty Mikulicza (ok. 10% wszystkich przypadków). Wykwitem jest bolesne owrzodzenie o wielkości 10–20 mm. Zmianom towarzyszy szereg objawów jak stan podgorączkowy, osłabienie czy trudność w mówieniu i połykaniu. Owrzodzenia goją się, pozostawiając blizny;
  • afty opryszczkopodobne – rozwijają się równie rzadko co duże afty Suttona i nie są wywołane wirusem opryszczki. Zmiany przybierają wielkość 1–2 mm i może być ich nawet 100. Pojawiają się na błonie śluzowej pokrytej nabłonkiem z cechami rogowacenia (dziąsła i podniebienie twarde).

Aftowe zapalenie jamy ustnej – przyczyny

Nie są znane dokładne przyczyny powstawania aft, uważa się jednak, że zmiany te rozwijają się w wyniku zaburzeń układu immunologicznego. Istnieje wiele czynników sprzyjających ich powstawaniu, należą do nich1:

  • urazy mechaniczne powstałe w wyniku przygryzienia tkanek (np. podczas intensywnego mycia zębów, zabiegów stomatologicznych, noszenie protezy zębowej czy aparatu ortodontycznego),
  • obniżoną odporność organizmu,
  • infekcję wirusową,
  • osłabienie i przemęczenie,
  • niedobory witamin i minerałów (m.in. żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego),
  • działanie czynników drażniących powodujących drobne ranki (np. twarde pokarmy).

Do nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej natomiast przyczyniać się mogą predyspozycje rodzinne i czynniki genetyczne, przewlekły stres, zaburzenia odporności i zaburzenia hormonalne4.

Aftowe zapalenie jamy ustnej – sposoby leczenia i leki

Zmiany w jamie ustnej w postaci nadżerek lub owrzodzeń powodują dolegliwości bólowe, dlatego wskazane jest ich łagodzenie. W przypadku pojawienia się aft zaleca się stosowanie dostępnych bez recepty leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych do stosowania miejscowego, np. żeli, past i maści1. Zastosować można Sachol na afty – żel o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i odkażającym miejscowo6.

Natychmiastową ulgę przy bólu spowodowanym przez zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej przynieść może płukanie jamy ustnej przy pomocy specjalnego płynu do płukania jamy ustnej z apteki lub naparu ziołowego, np. z rumianku. Jeśli zaproponowane metody leczenia nie pomogą, warto skonsultować się z lekarzem. Lekarz może zalecić stosowanie mocniejszych leków, a w razie rozpoznania zakażenia bakteryjnego, przepisać antybiotyk. Wskazywać na nie może m.in. powiększenie okolicznych węzłów chłonnych i silny ból gardła5.

Sprawdzone domowe sposoby na afty

Leczenie aft można wspomóc naturalnymi sposobami takimi jak1:

  • smarowanie zmian żelem aloesowym,
  • robienie płukanek wody z solą kuchenną,
  • smarowanie zmian olejkiem z drzewa herbacianego,
  • jedzenie pokarmów bogatych w żelazo, kwas foliowy i wit. B12.

Ponadto należy zrezygnować z gorących, słonych, ostrych i kwaśnych pokarmów.

 

Bibliografia:

  1. Kuźnik M., Afty – przyczyny i leczenie, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2022 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/choroby-i-leczenie-przyzebia/295854,afty-przyczyny-i-leczenie (dostęp: 2022.09.23.)).
  2. Tomusiak-Plebanek A., Mikrobiota jamy ustnej w aftach nawracających, Stomatologia po Dyplomie, 2016, 06 (witryna internetowa: https://podyplomie.pl/stomatologia/22436,mikrobiota-jamy-ustnej-w-aftach-nawracajacych (dostęp: 2022.09.23.))
  3. Antoniv R., Lipska W., Kęsek B. i in., Afty nawracające – przegląd piśmiennictwa, Nowa Stomatologia, 3, 2014.
  4. Durska G., Przyczyny nawracających aft, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2014 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/106807,przyczyny-nawracajacych-aft (dostęp: 2022.09.23.)).
  5. Skotnicka B., Angina – objawy, przyczyny, leczenie, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2022 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/78438,zapalenie-gardla-i-angina (dostęp: 2022.09.23.)).
  6. Witryna internetowa: https://sachol.com.pl (dostęp: 2022.09.23.)).

 

Sachol® żel stomatologiczny, 10 g, produkt leczniczy
SACHOL żel stomatologiczny to lek przeciwzapalny, przeciwbólowy i miejscowo odkażający do stosowania w jamie ustnej. Żel stosuje się w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, zapaleniach dziąseł czy chorobach przyzębia. 

Substancje czynne: choliny salicylan (Cholini salicylas) i cetalkoniowy chlorek (Cetalkonii chloridum). 1g żelu zawiera: 87,1 mg choliny salicylanu (Cholini salicylas) i 0,1 mg cetalkoniowego chlorku (Cetalkonii chloridum).

Postać farmaceutyczna: Żel do stosowania w jamie ustnej i na dziąsła. Przezroczysta, bezbarwna, jednolita masa o zapachu olejku anyżowego.

Wskazania do stosowania: stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej a także nadżerki i owrzodzenia jamy ustnej. Żel można stosować w zapaleniu dziąseł czy chorobach przyzębia.

Podmiot odpowiedzialny: Bausch + Lomb Ireland Limited, 3013 Lake Drive Citywest Business Campus, Dublin 24, D24PPT3 , Irlandia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Zwróć uwagę na przeciwwskazania. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.