Depresja wpływa na sposób myślenia, odczuwania i działania. Do częstych objawów należą utrzymujący się smutek, utrata zainteresowań, brak energii, zaburzenia snu, zmiany apetytu, problemy z koncentracją oraz poczucie winy lub bezwartościowości. U części osób pojawiają się również dolegliwości fizyczne. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że istnieją skuteczne metody psychologicznego i farmakologicznego leczenia depresji, dobierane do potrzeb pacjenta oraz nasilenia objawów.
Test przesiewowy pomaga uporządkować objawy
Internetowy test na depresję może być pierwszym etapem przyglądania się własnemu samopoczuciu. Kwestionariusz Gabinetu Afekt obejmuje 14 pytań, cztery warianty odpowiedzi i odnosi się do ostatnich dwóch tygodni. Jego wypełnienie zajmuje około pięciu minut i odbywa się anonimowo.
Wynik testu nie jest diagnozą. Kwestionariusze przesiewowe służą do oceny obecności i nasilenia objawów, ale nie zastępują wywiadu klinicznego. Podobne trudności mogą występować w przebiegu zaburzeń lękowych, wypalenia zawodowego, przewlekłego stresu, chorób somatycznych albo problemów ze snem. Wytyczne NICE dopuszczają wykorzystanie sprawdzonych kwestionariuszy podczas oceny depresji, jednak rozpoznanie powinno uwzględniać także funkcjonowanie pacjenta i pełny obraz jego sytuacji.
Szczególnej uwagi wymagają myśli o śmierci, rezygnacji z życia lub zrobieniu sobie krzywdy. W takiej sytuacji nie należy czekać na wynik testu ani planową konsultację. Potrzebny jest pilny kontakt z lekarzem, numerem alarmowym lub najbliższą placówką udzielającą pomocy psychiatrycznej.
Powtarzające się trudności mogą wynikać ze schematów
Nie wszystkie problemy psychiczne mają postać wyraźnego epizodu chorobowego. Czasem człowiek przez lata reaguje podobnie w różnych sytuacjach. Może stale obawiać się opuszczenia, unikać bliskości, podporządkowywać się innym, nie ufać ludziom albo stawiać sobie nierealnie wysokie wymagania.
Takie schematy poznawcze obejmują nie tylko pojedyncze myśli. Łączą przekonania, emocje, wspomnienia, reakcje ciała i automatyczne sposoby radzenia sobie. Mogą uruchamiać się pod wpływem krytyki, konfliktu, braku odpowiedzi na wiadomość albo poczucia odrzucenia. W terapii schematów opisuje się między innymi wzorce opuszczenia, nieufności, wadliwości, podporządkowania, samopoświęcenia i nadmiernych wymagań.
Psychoterapia pomaga rozpoznać moment aktywacji schematu i oddzielić aktualną sytuację od wcześniejszych doświadczeń. Celem nie jest usunięcie wszystkich trudnych emocji. Praca koncentruje się na zwiększaniu elastyczności, rozwijaniu zdrowszych reakcji oraz budowaniu relacji, w których można wyrażać własne potrzeby i granice.
Zaburzenia osobowości wymagają dokładnej diagnozy
Pojedyncze zachowanie nie świadczy o rozpoznaniu. Zaburzenia osobowości dotyczą utrwalonych i mało elastycznych wzorców myślenia, przeżywania emocji oraz budowania relacji. Trudności pojawiają się w wielu obszarach życia i mogą wpływać na obraz siebie, podejmowanie decyzji, reakcje na stres oraz funkcjonowanie zawodowe.
Do opisywanych wzorców należą między innymi osobowość borderline, narcystyczna, unikająca, zależna, paranoiczna i obsesyjno-kompulsyjna. Objawy różnią się zależnie od typu. Mogą obejmować niestabilność emocji, silny lęk przed odrzuceniem, potrzebę kontroli, trudność w zaufaniu, impulsywność albo nadmierne podporządkowanie. Diagnozy nie powinno się stawiać na podstawie pojedynczego artykułu, filmu lub internetowej listy cech.
Psychoterapia jest jedną z podstawowych form pomocy w przypadku utrwalonych problemów osobowościowych. Zakres pracy zależy od rodzaju trudności, ich nasilenia, współwystępujących objawów i gotowości pacjenta do zmiany. Leczenie może obejmować analizę relacji, regulację emocji, pracę nad impulsywnością oraz rozpoznawanie mechanizmów obronnych. Terapia powinna być prowadzona przez odpowiednio przygotowanego specjalistę.
Pomoc stacjonarna i konsultacje przez internet
Osoby szukające wsparcia na miejscu mogą skorzystać z pomocy oferowanej przez psycholog Warszawa. Pierwsze spotkanie służy zwykle omówieniu zgłaszanych problemów, ich wpływu na życie oraz celu konsultacji. Specjalista może następnie zaproponować dalszą diagnostykę, psychoterapię lub konsultację lekarską.
Alternatywą dla wizyty w gabinecie jest psycholog online. Spotkania przez internet ułatwiają dostęp do pomocy osobom mieszkającym poza Warszawą, często podróżującym albo mającym trudności z regularnym dojazdem. Terapia może być prowadzona przez bezpieczne połączenie wideo, jeżeli taka forma odpowiada potrzebom pacjenta i charakterowi problemu. Publiczne systemy ochrony zdrowia również wykorzystują terapię przez wideorozmowę, telefon oraz zabezpieczone narzędzia cyfrowe.
Test przesiewowy, konsultacja psychologiczna i psychoterapia pełnią odmienne funkcje. Test może wskazać, że objawy wymagają dalszej uwagi. Konsultacja pomaga je uporządkować i ustalić możliwe kierunki działania. Psychoterapia umożliwia natomiast systematyczną pracę nad emocjami, zachowaniem, relacjami oraz utrwalonymi sposobami reagowania.
