Podstawa prawna zmian
Nowelizacja Kodeksu pracy, przyjęta przez Sejm i podpisana przez Prezydenta RP, wprowadza rewolucyjne poszerzenie stażu pracy o formy dotychczas pomijane. Do art. 302¹ Kodeksu pracy dodano okresy wykonywania umów zlecenia lub innych umów o świadczenie usług (zgodnie z przepisami KC o umowie zlecenia), w tym przez osoby współpracujące, za które opłacono składki emerytalne i rentowe. Okresy te wlicza się również wtedy, gdy ustawa nie przewidywała obowiązku ubezpieczenia, o ile okres ten zostanie udokumentowany w sposób przewidziany w przepisach wykonawczych.
Zmiany działają częściowo wstecz: cały udokumentowany staż, także historyczny, liczy się od 2026 r. przy nabywaniu bieżących uprawnień, bez roszczeń o przeszłe świadczenia jak urlop za poprzednie lata. W sektorze publicznym przepisy wchodzą 1 stycznia 2026 r., w prywatnym po 6 miesiącach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Pracownik ma 24 miesiące od wejścia w życie na przedstawienie dokumentów pracodawcy.
Chcesz być na bieżąco z przepisami dotyczącymi stażu prac? Zapisz się na szkolenie “Rewolucyjne zmiany w stażu pracy…” oferowane przez Centrum Verte!
Analiza wpływu na umowy zlecenia
Umowy zlecenia, dotąd "niewidzialne" dla stażu pracy, zyskują w pewnym sensie status równy umowom o pracę. Okresy te wliczają się do ogólnego stażu pracy, który wpływa na uprawnienia pracownicze (np. urlop, okres wypowiedzenia). Praktycznie oznacza to m.in. dłuższy urlop (po 10 latach stażu 26 dni zamiast 20), czy wyższą odprawę. Potwierdzenie zapewnia ZUS na podstawie historii ubezpieczeń, bez potrzeby świadectw od zlecających.
Osoby współpracujące przy zleceniach (np. członek rodziny) również zyskują, o ile opłacano za nie składki. Zmiana eliminuje pułapkę "śmieciowych umów", nagradzając wieloletnią aktywność zawodową niezależnie od formy prawnej. Pracodawcy muszą jednak dostosować ewidencję stażu, co zwiększy koszty administracyjne.
Analiza wpływu na działalność gospodarczą
Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej (B2B) staje się w pełni wliczane do stażu, w tym okresy zawieszenia na opiekę nad dzieckiem. Dotyczy to pozarolniczej DG, współpracy z przedsiębiorcą oraz członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych. Udokumentowanie via ZUS obejmuje opłacone składki, co ułatwia "przejście" z samozatrudnienia na etat – wcześniejsza DG u tego samego kontrahenta przedłuża np. okres wypowiedzenia.
Nie wlicza się działalności rolnej ani okresów bez składek. Dla przedsiębiorców oznacza to potencjalnie wyższe odprawy dla byłych zleceniobiorców przechodzących na etat, ale też sprawiedliwsze traktowanie stażu zakładowego. Przepisy nie budzą roszczeń retrospektywnych, skupiając się na przyszłości.
Praktyczne konsekwencje dla pracodawców i pracowników
Pracodawcy zyskują narzędzie do motywacji – dłuższy staż poprawia retencję, ale wymaga weryfikacji dokumentów ZUS. Pracownicy, zwłaszcza freelancerzy i przedsiębiorcy, zyskują realne korzyści: po latach zlecenia czy DG mogą negocjować lepsze warunki etatu.
Najczęstsze pytania i odpowiedzi
- Czy zlecenia sprzed 2026 r. wlicza się do stażu urlopowego? Tak, na podstawie zaświadczenia ZUS o opłaconych składkach; liczy się od 2026 r. bez roszczeń za przeszłość.
- Jak potwierdzić działalność gospodarczą? Wnioskiem w PUE ZUS o zaświadczenie o okresach DG i składek; nowe formularze od stycznia 2026 r.
- Czy zawieszenie DG na dziecko liczy się wstecz? Tak, jeśli udokumentowane w ZUS, wlicza się do stażu ogólnego.
- Czy dotyczy to tylko sektora prywatnego? Nie – publiczny od 1.01.2026, prywatny po 6 miesiącach; 24 miesiące na dokumenty.
- Czy świadectwo pracy nadal wystarcza dla etatu? Tak, nie zmienia się; ZUS tylko dla nowych form.
- Czy praca za granicą na zlecenie się liczy? Tak, jeśli okres takiej pracy został wiarygodnie udokumentowany – np. zaświadczeniem od zagranicznego pracodawcy lub innymi dokumentami potwierdzającymi pracę. (Nie jest wymagane opłacanie polskich składek ZUS za ten okres)
Nowe zasady stażu pracy 2026 – szkolenie online dla pracodawców i kadrowych
Dowiedz się, jak prawidłowo zaliczyć umowy cywilnoprawne i prowadzenie działalności gospodarczej do stażu pracy oraz skutecznie wdrożyć te rewolucyjne zmiany w Twojej firmie — zapisz się na szkolenie “Rewolucyjne zmiany w stażu pracy…” i miej pewność, że Twoje procedury kadrowe są zgodne z nadchodzącymi przepisami.
